ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻤﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ و ﺧﺪﻣﺎتﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﻫﻤﺪان دورهﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ ،ﺷﻤﺎره 3 ، ﭘﺎﺋﻴﺰ 1388 ،ﺷﻤـــﺎره ﻣﺴﻠﺴﻞ 53   ﻣﻘﺎﻟﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻲ  ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي ﻛﻴﻔﻲ آب رودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮاد ﺑﻴﻚ ﻫﻤﺪان ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI و ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮي از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪﺗﻘﻲ ﺻﻤﺪي*، ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻴﻦ ﺳﺎﻗﻲ**، دﻛﺘﺮ ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ رﺣﻤﺎﻧﻲ***، ﺣﺴﻴﻦ ﺗﺮاﺑﺰاده****   88/10/7 : ﭘﺬﻳﺮش ، 88/4/24 : درﻳﺎﻓﺖ ﭼﻜﻴﺪه: ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﻫﺪف : رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺑﺮاي ﻣﺼﺎرف ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﺟﻤﻠﻪ ﻛـﺸﺎورزي، ﺷـﺮب و ﺻـﻨﻌﺖ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . از اﻳﻨﺮو ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺧﺸﻜﺴﺎﻟﻲ ﻫﺎي اﺧﻴﺮ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮي و روﺳﺘﺎﺋﻲ ﻳﻜﻲ از وﻇـﺎﻳﻒ ﻣﻬـﻢ در ﺣﻴﻄﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺼﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ رودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮادﺑﻴﻚ ﻫﻤﺪان در ﺑﺮداﺷﺖ آب از آن ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺨﻠﻴﻪ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد ﺑﻪ آن، ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﻴﻔﻲ آب اﻳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳـﺪ . از ﻃﺮﻓـﻲ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي آﻟﻮدﮔﻲ و اراﺋﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺻﺤﻴﺢ از وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﻲ آب ﻫﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﺗﻮﺳـﻂ ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼ ﻋـﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎﻳﻲ (GIS) ﺑﺎﻋـﺚ ﻣـﻲ ﮔﺮدد ﺗﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮي ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻛﻪ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ آن ﺑﺼﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺘﻮﺟﻪ آب ﻫـﺎي ﺳـﻄﺤﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ آﮔﺎﻫﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮي اﺗﺨﺎذ ﮔﺮدد. روش ﻛﺎر: در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻪ از ﻧﻮع ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ـ ﻣﻘﻄﻌﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري در ﻃﻲ 7 ﻣﺎه از 6 اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻛﻴﻔﻲ ﺷﺎﻣﻞ : دﻣﺎ، اﻛﺴﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل، BOD، ﻛﻠﻴﻔﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ، ﻧﻴﺘﺮات، ﻓﺴﻔﺎت، ﻛﻠـﺴﻴﻢ، ﻣﻨﻴـﺰﻳﻢ، آﻣﻮﻧﻴـﺎك، pH، ﻫـﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات ﻣﺤﻠﻮل و ﻣﻌﻠﻖ، در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . داده ﻫـﺎي ﺣﺎﺻـﻞ از ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻠﻲ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ( NSFWQI) ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي ﮔﺮدﻳﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ : ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺳﺎزد ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI در ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻛـﻪ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ اﻳـﺴﺘﮕﺎه اول ﺑـﻮد ﻣﻌﺎدل 62/78 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳـﻂ را از ﻟﺤـﺎظ ﺷـﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔـﻲ ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﺸﺨﺺ ﻣـﻲ ﺳـﺎزد و ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣـﺬﻛﻮر در ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 6 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌـﺎدل 27/49 ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻛـﻪ ﻧـﺸﺎﻧﮕﺮ ﺑـﺮوز وﺿـﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔـﻲ ﺑـﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ : ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ، ﺷـﺎﺧ ﺺ ﻛﻴﻔﻴـﺖ NSFWQI ﺷـﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ ﺟﻬـﺖ ﭘﻬﻨـﻪ ﺑﻨـﺪي رودﺧﺎﻧـﻪ دره ﻣﺮادﺑﻴﻚ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺑﺎ ﭘﺎﻳﺶ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔـﻲ ﻣـﺬﻛﻮر در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ورود آﻟﻮدﮔﻲ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﻣﺸﻬﻮد ﺑﻮده و اﻣﻜﺎن ﺗـﺼﻤ ﻴﻢ ﮔﻴـﺮي در ﺧﺼﻮص ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻔﺎده از آب در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ آن را ﺑﺮاي ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ذي رﺑﻂ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎزد.  ﻛﻠﻴﺪ واژه ﻫﺎ : ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي / ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ / ﺷﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب / رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻘﺪﻣﻪ :  رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و آب ﻫﺎي ﺟﺎري، از دﻳﺮ ﺑﺎز ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز و ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺟﻮاﻣ ﻊ ﺑﺸﺮي ﺑﻮده اﻧـﺪ و ﺑـﺮاي ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮدن از    ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ، ﺷﻬﺮﻫﺎ و ﻣﺮاﻛﺰ ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻛﺸﺎورزي ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ ﭘـﺎ ﺷـﺪه اﻧـﺪ . ﺑـﺎ ﮔﺬﺷـﺖ زﻣـﺎن و ﮔﺴﺘﺮش اﻳﻦ ﺟﻮاﻣﻊ و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ      ــــــــــــــــــــــــــــــــــ * اﺳﺘﺎدﻳﺎر ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻮم ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻫﻤﺪان ** ﻋﻀﻮ ﻫﻴﺄت ﻋﻠﻤﻲ ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺳﺒﺰوار(saghi9@gmail.com) *** داﻧﺸﻴﺎر ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻮم ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻫﻤﺪان **** ﻋﻀﻮ ﻫﻴﺄت ﻋﻠﻤﻲ داﻧﺸﻜﺪه ﻓﻨﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺑﻮﻋﻠﻲ ﺳﻴﻨﺎ ﻫﻤﺪانﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪيرودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮادﺑﻴﻚ دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪﺗﻘﻲ ﺻﻤﺪيو ﻫﻤﻜﺎران  39 آﺑﻲ، دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف ﻏﻴﺮ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻴﻔـﻲ آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳـﺖ (1). رﺷـﺪ ﺟﻤﻌﻴـﺖ و آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﺎي ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺨﻠﻴﻪ اﻧﻮاع ﻓﺎﺿـﻼب ﻫـﺎي ﺷـﻬﺮي، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻛﺸﺎورزي، ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻫـﺎي دﻓـﻊ زﺑﺎﻟـﻪ، روان آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺴﺘﺮش آﻟﻮدﮔﻲ و ﻣﺤﺪود ﺗـﺮ ﺷـﺪن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در دﺳﺘﺮس ﺷﺪه اﺳﺖ (1،2) ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي ﻛﻴﻔﻴﺖ آب رودﺧﺎﻧﻪ اوﻟﻴﻦ و ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﻴﻔﻴـﺖ آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺼﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻛﻴﻔﻴﺖ آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎرف ﺷﺮب، ﺻـﻨﻌﺘﻲ و ﻛـﺸﺎورزي اﻣﺮي اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻧﻘﺎط آﻟـﻮده و آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻬﻴﻨﻪ و ﻣﻨﺎﺳﺐ از آب در ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﮔﺮدد (2،3). ﭘﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠـﻒ آن اﻣـﺮي ﻻزم و ﺿـﺮوري ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ آﺑﻲ ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺎﻻ ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ در دﺳﺘﺮس ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻗـﺮار ﮔﻴـﺮد (4،5). ﻫﻤﮕــﺎم ﺑــﺎ ﭘﻴــﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳــﻌﻪ ﻓﻨــﺎوري، اﻃﻼﻋــﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ ﺷـﺮاﻳﻂ آﺳـﺎن و در زﻣـﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗـﺎه ﺗـﺮ در اﺧﺘﻴـﺎر اﻧﺴﺎن ﻗﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد . در ﻣـﻮرد آب ﻫـﺎي ﺳـﻄﺤﻲ، ﺑﺎﻳـﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را ﭘﺮدازش ﻛﺮده و ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺧﻼﺻـﻪ ﺷـﺪه آن را ﺑﺮاي ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ اراﺋـﻪ ﻧﻤـﻮد . ﻳﻜﻲ از روش ﻫﺎي ﺑـﺴﻴﺎر ﺳـﺎده و دور از ﭘﻴﭽﻴـﺪﮔﻲ ﻫـﺎي رﻳﺎﺿﻲ و آﻣﺎري ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻛﻴﻔـﻲ آب را ﺑـﺎزﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳــﺪ، اﺳــﺘﻔﺎده از ﺷــﺎﺧﺺ ﻫــﺎي ﻛﻴﻔــﻲ آب ﻣــﻲ ﺑﺎﺷــﺪ. ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﻛﻴﻔﻲ آﻟـﻮدﮔﻲ روش ﻫـﺎﻳﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ در ﻣــﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﻴﻔــﻲ آب ﻣــﻲ ﺗــﻮان از آن ﺑﻌﻨــﻮان ﻳــﻚ اﺑــﺰار ﻣــــﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻗــــﻮي ﺑــــﺮاي ﺗــــﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴــــﺮي ﻫــــﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃـــﻪ اﺳـــﺘﻔﺎده ﻧﻤـــﻮد(6،7). ﺷـــﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔﻴـــﺖ آب  (NSFWQI) National Sanitation Foundation Water Quality Indexﻳﻜﻲ از ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﭘﺮ ﻛﺎرﺑﺮد ﺟﻬﺖ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻫﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪﻛﻪ ﺑﺮ اﺳـﺎس ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎي، pHDO ,TS ,BOD,، ﻛﺪورت، دﻣﺎ، ﻓﺴﻔﺎت ، ﻧﻴﺘﺮات و ﻛﻠﻴﻔﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﮕﺮدد(7،8). اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﺪاول ﺑﻮده و ﺑﺮاي ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﻛﻴﻔﻲ آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﻲ از ﻟﺤﺎظ آﺷﺎﻣﻴﺪن ﺷﺎﺧﺼﻲ ﻛﺎﻣﻞ و ﺟـﺎﻣﻊ ﻣﺤـﺴﻮب ﻣـﻲ ﮔﺮدد و ﺑﺎ ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي آن ﻣﻴﺘـﻮان دﻳـﺪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ در ﻣـﻮرد ﻛﻴﻔﻴﺖ آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد (1،9،10). از ﻃﺮﻓـﻲ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي آﻟﻮدﮔﻲ و اراﺋﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺻﺤﻴﺢ از وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﻲ آب ﻫــﺎي ﺳــﻄﺤﻲ ﺗﻮﺳــﻂ ﺳــﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋــﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴــﺎﻳﻲ  ﮔﺮدد ﻣﻲ ﺑﺎﻋﺚ(GIS) Geographic Information System ﺗﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮي ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻛﻪ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ آن ﺑﺼﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻳﺎ ﻏﻴـﺮ ﻣـﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺘﻮﺟـﻪ آب ﻫـﺎي ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ آﮔﺎﻫﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮي اﺗﺨﺎذ ﮔﺮدد(11-13).  رودﺧﺎﻧــﻪ دره ﻣــﺮاد ﺑﻴــﻚ در ﮔــﺴﺘﺮه داﻣﻨــﻪ ﺷــﺮﻗﻲ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺟﺒﺎل زاﮔﺮس ﺷﻤﺎﻟﻲ و در ﻣﻴﺎن رﺷﺘﻪ ﻛﻮه اﻟﻮﻧﺪ در ﻣﺤﺪوده ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻫﻤﺪان ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـ ﺖ. اﻳـﻦ رود ﺧﺎﻧـﻪ داراي ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ ﻧﺴﺒﺘﺎ زﻳﺎد ﺑﻮده و ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ دﺳﺖ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ رود از ﺷﻴﺐ آن ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳـﻦ رود ﺧﺎﻧﻪ از ارﺗﻔﺎﻋﺎت اﻟﻮﻧﺪ ﺳﺮ ﭼﺸﻤﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﭘﺲ از ﻋﺒـﻮر از ﺷــﻬﺮ ﻫﻤــﺪان ﻫﻤــﺮاه ﺑــﺎ رود ﺧﺎﻧــﻪ ﻫــﺎي ﺟــﺎري دﻳﮕــﺮ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن، وارد رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﻤﻴﻨﻪ رود ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮ اﺳـﺎس ﮔﺰارﺷﺎت ﺳﺎزﻣﺎن آب ﻣﻨﻄﻘﻪ اي اﺳﺘﺎن ﻫﻤﺪان ، ﻣـﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ اﻳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﻮده و ﻣﻴـﺰان آﺑﺪﻫﻲ آن در ﻓﺼﻮل ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳـﺎل ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . آب ﺷﺮب روﺳـﺘﺎي دره ﻣـﺮاد ﺑﻴـﮓ و زﻣـﻴﻦ ﻫـﺎي ﻛـﺸﺎورزي اﻃﺮاف آن ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آب اﻳﻦ رود ﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻃﻮل ﻣﺴﻴ ﺮ آن آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ وارد ﻣﻲ ﮔـﺮدد ﻛـﻪ ﺷﺎﻣﻞ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي ﻛﺸﺎورزي و ﻳـﺎ آﻻﻳﻨﺪه ﻫـﺎي ﻧﺎﺷـﻲ از ﻓﺎﺿـﻼب ﻫـﺎي ﺻـﻨﻌﺘﻲ و اﻧـﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ.  ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان ﻓﺎﻗـﺪ ﺷـﺒﻜﻪ ﺟﻤـﻊ آوري ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻮده و در ﺑﺮﺧﻲ ﻧﻘﺎط ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎي ﺷـﻬﺮي و روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺬﻛﻮر وارد ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب اﻳﻦ رود ﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺎ ﺧﻄﺮ ﺟﺪي روﺑﻪ رو ﺳـﺎﺧﺘﻪ اﺳـﺖ (14). ﺑﻬﻤﻴﻦ ﻟﺤﺎظ ﭘﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ورودي ﺑـﻪ اﻳـﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﻬﺖ ﻛﻨﺘﺮل ، ﺣﻔﻆ ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻧﻴﺰ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮي ﻣﻨﺎﺳﺐ از آب آن اﻣﺮي ﻻزم و ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ. روش ﻛﺎر:  ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﻃـﺮح : اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻳﻚ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ـ ﻣﻘﻄﻌﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻃﻲ آن ﻛﻴﻔﻴﺖ آب رودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮاد ﺑﻴﮓ در 6 اﻳﺴﺘﮕﺎه از ﻃـﻮل آن ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI ﻣﻮرد ﭘﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘـﺮل ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻬﻤﻴﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺑﺘﺪا ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻛﻠﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘ ﺸﻪ ﻫﺎي 1/50000 ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓـﺖ . ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻜﺎن ورود آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و اﻣﻜﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري از آن ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪ . اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎي اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑـﻪ ﺷـﺮح ذﻳـﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ: اﻳﺴﺘﮕﺎه اول: ورودي آب رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ روﺳﺘﺎي دره ﻣﺮادﺑﻴﮓ ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻤﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ و ﺧﺪﻣﺎتﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ درﻣﺎﻧﻲ ﻫﻤﺪان دوره ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ ،ﺷﻤﺎره 3 ، ﭘﺎﺋﻴﺰ 1388 ،ﺷﻤـــﺎره ﻣﺴﻠﺴﻞ 5اﻳﺴﺘﮕﺎه دوم: ﺧﺮوﺟﻲ آب رودﺧﺎﻧﻪ از روﺳﺘﺎي دره ﻣﺮادﺑﻴﮓ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺳﻮم: ورودي آب رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان اﻳﺴﺘﮕﺎه ﭼﻬﺎرم: در درون ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻬﺮي ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان اﻳﺴﺘﮕﺎه ﭘﻨﺠﻢ: دردرون ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻬﺮي ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﺸﻢ: در ﺧﺎرج از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻬﺮي ﻫﻤﺪان ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻧﻘـﺎط ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ، ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه GPS ﻣﺪل e Trex VISTA ﻣﺨﺘﺼﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎﻳﻲ ﻧﻘــﺎط ﻧﻤﻮﻧــﻪ ﺑــﺮداري ﻣــﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳــﺪ . ﻣﻮﻗﻌﻴــﺖ ﻛﻠــﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺷﻜﻞ 1 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ.   ﺷﻜﻞ 1: ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ  رودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮادﺑﻴﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري : ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﺸﺨﺺ ﺷـﺪه در ﻃﻲ 7 ﻣﺎه ﺳﺎل 1387-88 و ﺑـﺼﻮرت ﻣﺎﻫﻴﺎﻧـﻪ (اواﺳـﻂ ﻫﺮ ﻣﺎه ) اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮداﺷﺖ و ﻧﮕﻬﺪاري و ﺳﻨﺠﺶ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣــﻮرد ﻧﻈــﺮ در ﻧﻤﻮﻧــﻪ ﻫــﺎي آب ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده ازروش ﻫــﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد (15) و اﻣﻜﺎﻧﺎت آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺷﻴﻤﻲ آب و ﻓﺎﺿـﻼب داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻫﻤﺪان اﻧﺠﺎم ﮔﺮدﻳﺪ.  در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﻫـﺎي ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ، ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و  ﺑﻴﻮﻟﻮﮋﻳﻜـﻲ ﻣـﻮرد آزﻣـﺎﻳﺶ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از : BOD ,pH ,DO، دﻣﺎ، ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات، ﻛـﻞ ﺟﺎﻣـﺪات ﻣﻌﻠـﻖ، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات ﻣﺤﻠﻮل، ﻛﺪورت، ﻧﻴﺘﺮات، ﻓﺴﻔﺎت، آﻣﻮﻧﻴـﺎك و ﻛﻠﻴﻔﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ. آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫـﺎ : ﻣﻴـﺰان اﻛـ ﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠـﻮل ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه DO ﻣﺘﺮ ﭘﺮﺗﺎﺑﻞ ﻣﺪل sension 6 ﺳـﺎﺧﺖ ﺷـﺮﻛﺖ HACH، ﻣﻴﺰان ﻫـﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـﻲ و ﻛـﻞ ﺟﺎﻣـﺪات ﻣﻌﻠـﻖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه EC و TDS ﻣﺘﺮ ﭘﺮﺗﺎﺑﻞ ﻣـﺪل sension 5 ﺳﺎﺧﺖ ﺷﺮﻛﺖ pH ،HACH ﻧﻤﻮﻧـــــــﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ  اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه pH ﻣﺘﺮ ﭘﺮﺗﺎﺑﻞ ﻣﺪل sension1 ﺳﺎﺧﺖ ﺷﺮﻛﺖ HACH و در ﻣﺤﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮي ﮔﺮدﻳﺪﻧـﺪ . ﻣﻴـﺰان ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻴﺘﺮات و ﻓﺴﻔﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺑـﺎ UV-1700 ﻣـﺪل UV- Visibleاﺳﭙﻜﺘﺮوﻓﺘﻮﻣﺘﺮي دﺳﺘﮕﺎه 680 و 220 در ﺗﺮﺗﻴــﺐ ﺑــﻪ Pharma Spect Shimadzoﻧﺎﻧﻮﻣﺘﺮ ﻗﺮاﺋﺖ ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . ﻛﺪورت ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ در آزﻣﺎﻳـﺸﮕﺎه ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﺳـﺘﮕﺎه ﻛـﺪورت ﺳـﻨﺞ ﻣـﺪل HACH 2100N ﻗﺮاﺋــﺖ ﺷــﺪ. ﻛﻠﻴﻔــﺮم ﻫــﺎي ﻣــﺪﻓﻮﻋﻲ ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺻﺎﻓﻲ ﻫﺎي ﻏـﺸﺎﻳﻲ و ﺑـﺎ ﻛﻤـﻚ دﺳـﺘﮕﺎه ﭘﻤـﭗ ﺧﻼء ﻣﺪل Millipore و دﺳﺘﮕﺎه اﻧﻜﻮﺑﺎﺗﻮر ﻛـﺸﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ ﻣﺪلWTE Binder در 100 ﻣﻴﻠﻲ ﻟﻴﺘـﺮ از ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﮔﺮدﻳﺪ. BOD ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻴ ﺰ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﺳـﺘﮕﺎه اﻧﻜﻮﺑـﺎﺗﻮر BOD ﻣﺪل WTW TS606/2-I وﺟﺎﻣﺪات ﻛﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد و در دﻣﺎي 103 ﺗﺎ 105 درﺟـﻪ ﺳﻠﻴﺴﻴﻮس ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ(15). ﻣﺤﺎﺳــﺒﻪ ﺷــﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔــﻲ NSFWQI : در ﺳــﺎل 1970 ﺑــﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﻠﻲ اﻣﺮﻳﻜﺎ، ﺑـﺮاون و ﻫﻤﻜـﺎراﻧﺶ ﺷﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔﻲ ﻛﺎ ﻫﺸﻲ را ﺑﺮ اﺳـﺎس ﻧﻈـﺮ ﺳـﻨﺠﻲ از ﺗﻌـﺪاد زﻳﺎدي از اﻓﺮاد ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﺎ ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎي ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨﻪ اراﺋـﻪ داد ﻧـﺪ و از 9 ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﻣﻬـﻢ آب ﺑـﺎ وزن دﻫـﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮدﻧـﺪ . ﺑﻴـﺸﺘﺮ وزن دﻫـﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻏﻠﻈﺖ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل در آب (.D.O) ﺑﻪ ﻣﻴـﺰان 0/17 واﺣﺪ و ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ آن ﻣﺮﺑﻮ ط ﺑﻪ ﻏﻠﻈـﺖ ﻛـﻞ ﺟﺎﻣـﺪات آب ﺑﻪ ﻣﻴﺰان 0/07 واﺣﺪ ﺑـﻮده اﺳـﺖ . در ﻧﻬﺎﻳـﺖ وﺿـﻌﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮب ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺎ رﻧﮓ آﺑﻲ ، وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻮب ﺑﺎ رﻧﮓ ﺳﺒﺰ ، وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ رﻧﮓ زرد ، وﺿـﻌﻴﺖ ﺑـﺪ ﺑـﺎ رﻧـﮓ ﻧﺎرﻧﺠﻲ و وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺎ رﻧﮓ ﻗﺮﻣﺰ ﻧـﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ(12). ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎي ﻧﻬـﺎﻳﻲ و ﭘﻬﻨـﻪ ﺑﻨـﺪي رودﺧﺎﻧـﻪ : داده ﻫـﺎي ﺣﺎﺻــﻞ از اﻳــﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از ﻧــﺮم اﻓــﺰار ﻫــﺎي  . ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ ﻗﺮار ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮرد Arc GISو ArcView GIS 3.3ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رﻧﮓ ﺑﻨﺪي ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ، ﻣﻘﻄـﻊ رودﺧﺎﻧـﻪ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي و ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎي ﻧﻬﺎﻳﻲ آن ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ . ﻧـﺮم اﻓـﺰار ﻫﺎي ﻣـﺬﻛﻮر ﻗـﺎدر ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑـﺎ وارد ﻧ ﻤـﻮدن ﻣﺨﺘـﺼﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻧﻘﺎط ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري ﺑﻪ آن ، ﻣﺤﺪوده دﻗﻴـﻖ اﻳـﻦ ﻧﻘﺎط را ﺑﺮ روي ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ:  ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داده ﻫﺎي ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره1 ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪيرودﺧﺎﻧﻪ دره ﻣﺮادﺑﻴﻚ دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪﺗﻘﻲ ﺻﻤﺪيو ﻫﻤﻜﺎران  4در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎي ﻣـﻮرد ﺳـﻨﺠﺶ ﻏﻠﻈـﺖ ﻛﻤﺘـﺮي را ﻧـــﺸﺎن داده ، از آﻟـــﻮدﮔﻲ ﻛﻤﺘـــﺮي ﻧـــﺴﺒﺖ ﺑـــﻪ ﺳـــﺎﻳﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﺮ ﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﺗـﺼﻔﻴﻪ اوﻟﻴﻪ ، از آب اﻳﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺟﻬـﺖ ﻣـﺼﺎرف ﺷـﺮب اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد.  ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻏﻠﻈﺖ ﻫـﺎي ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ آﻣﻮﻧﻴـﺎك (mg/L 40)، ﻓــﺴﻔﺎت ﻛــﻞ ((53 mg/L) ، ﻫــﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜــﻲ  ، ( 1750 mg/L) ﻛـــــﻞ ﺟﺎﻣـــــﺪات و (1200µS/cm)ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻏﻠﻈﺖ اﻛـﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠـﻮل (3 mg/L) در اﻳــﺴﺘﮕﺎه 6 و ﺑﻴــﺸﺘﺮﻳﻦ ﻏﻠﻈــﺖ ﻧﻴﺘــﺮات (68 mg/L) در اﻳﺴﺘﮕﺎه 4 ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ.  ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI ﻛﻴﻔﻴﺖ آب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﺷﻤﺎره1و2 در آﺑﺎن ﻣﺎه 87ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ و در اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎي دﻳﮕﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺪ را دارا ﺑﻮده اﺳﺖ . . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب در آذر ﻣـﺎه 87 در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺷـﻤﺎره 1 ﻣﺘﻮﺳﻂ و در اﻳﺴﺘﮕﺎه 4 ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪ و در ﺳﺎﻳﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑـﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ . در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري دي ﻣـﺎه 87 ﻧﻴﺰﻛﻴﻔﻴـﺖ آب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 1 ﻣﺘﻮﺳـﻂ و در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎي دﻳﮕـﺮ ﺑـﺪ ﮔﺰارش ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ. در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري ﺑﻬﻤﻦ ﻣﺎه 87 ﻛﻴﻔﻴﺖ آب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﺷﻤﺎره 1و2، ﻣﺘﻮﺳﻂ و در اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎي دﻳﮕــﺮ ﺑــﺪ ﺑــﻮده اﺳــﺖ. در ﻧﻤﻮﻧــﻪ ﺑــﺮداري اﺳــﻔﻨﺪﻣﺎه87 و ﻓﺮوردﻳﻦ ﻣﺎه 88 ،ﻛﻴﻔﻴﺖ آب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 1ﻣﺘﻮﺳﻂ و در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﺑﺪ و در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑـﺮداري اردﻳﺒﻬـﺸﺖ ﻣﺎه 88، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 1و2ﻣﺘﻮﺳـﻂ و در اﻳــﺴﺘﮕﺎه ﻫــﺎي دﻳﮕــﺮ ﺑــﺪ ﺑــﻮده اﺳــﺖ. ﻣﻴــﺎﻧﮕﻴﻦ ﺷــﺎﺧﺺ  NSFWQI در ﻣﺎﻫﻬﺎي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮاي اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺷـﻤﺎره  ﺷـﻤﺎره اﻳـﺴﺘﮕﺎه ،44/53 (2) ﺷـﻤﺎره اﻳﺴﺘﮕﺎه ،62/78 (1) ره ﺷـﻤﺎ اﻳـﺴﺘﮕﺎه ،30/50 (4) ﺷـﻤﺎره اﻳﺴﺘﮕﺎه ،34/94 (3) ﮔﺮدﻳـﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ 27/49 (6) ﺷﻤﺎره اﻳﺴﺘﮕﺎه و30 /84 (5)اﺳﺖ. ﺑﺤﺚ:  ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ آﻧـﺴﺖ ﻛـﻪ در ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﺑـﺮداري از رودﺧﺎﻧـ ـﻪ در ﻣــﺎه ﻫــﺎي ﻣﺨﺘﻠــﻒ، ﻛﻴﻔﻴــﺖ آب در اﻳــﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 1 در ﺣـﺪ ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺑـﻮده اﺳـﺖ . ﻋﻠﻴـﺮﻏﻢ اﻳﻨﻜـﻪ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷـﻤﺎره 1، ﻣﻴـﺰان DO,BOD، ﻛـﺪورت و ﻛﻠﻴﻔـﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﺎ ﺑـــﻪ دﻟﻴﻞ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻧﻴﺘﺮات و ﻓﺴﻔﺎت ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ از اﺳﺘﻔــــــﺎده از ﻛﻮدﻫﺎي ﻛﺸﺎورزي در ﺑﺎﻻ دﺳـﺖ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن pH آب و ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در  ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺷـﻤﺎره 1 ﻧﻴـﺰ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﺧﻮﺑﻲ از ﻧﻈﺮ اﻳـﻦ ﺷـﺎﺧﺺ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻛﻴﻔﻴـﺖ آب در اﻳــﺴﺘﮕﺎه ﻫــﺎي ﺑﻌــﺪي ﻧﻴــﺰ اﻣﺘﻴــﺎز ﻛﻴﻔﻴــﺖ ﺑــﺪ را درﻳﺎﻓــﺖ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺗﺨﻠﻴـﻪ ﻣـﺴﺘﻘﻴﻢ ﻓﺎﺿﻼب ﻫﺎي ﺷﻬﺮي و ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﻪ داﺧﻞ رودﺧﺎﻧـﻪ و آﻟـﻮده ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻳﻦ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ اﻳـﻦ ﻓﺎﺿـﻼب ﻫـﺎ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 2 ﺗﻨﻬﺎ در دي و ﺑﻬﻤﻦ 87 و اردﻳﺒﻬﺸﺖ 88 ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ داﺷـﺘﻪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺑﺎرش ﻫﺎي ﭘﺎﺋﻴﺰي و زﻣﺴﺘﺎﻧﻲ، ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ دﺑﻲ آب رودﺧﺎﻧـﻪ و رﻗﻴــﻖ ﺷــﺪن آﻻﻳﻨــﺪه ﻫــﺎ در اﻳــﻦ اﻳــﺴﺘﮕﺎه ﺑﺎﺷــﺪ و در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري ﻣﺎه ﻫﺎي دﻳﮕﺮ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﻲ ﺑـﺪ رادارا ﺑـﻮده اﺳــﺖ. در آذر ﻣــﺎه 87، ﻛﻴﻔﻴــﺖ آب در اﻳــﺴﺘﮕﺎه ﺷــﻤﺎره 4 اﻣﺘﻴﺎز ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺪ را درﻳﺎﻓﺖ داﺷﺘﻪ ﻛﻪ اﻳـﻦ اﻣـﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑـﺮداري در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺷـﻤﺎره 4 ﺑﺎﺷـﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺬﻛﻮردر ﺳﺎﻋﺎت اوﻟﻴـﻪ روز اﻧﺠـﺎم ﮔﺮدﻳــﺪه ﻛــﻪ زﻣــﺎن اوج ﺗﺨﻠﻴــﻪ ﻓﺎﺿــﻼب ﺑــﻪ رودﺧﺎﻧــﻪ از ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮﻳﻦ ﻛﺎﻧﻮن آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ . اﻳـﻦ وﺿـﻌﻴﺖ ﺑـﺮاي اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره 6 ﻧﻴﺰ در ﻣﺎه ﻓﺮوردﻳﻦ 88 رخ داده اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻫـﺎي ﺷـﺪﻳﺪ در روزﻫـﺎي ﻗﺒـﻞ از ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﺑﺮداري ﺑﻮده ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺎرش ﻫﺎ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﺳﻄﺤﻲ زﻳـﺎدي را وارد اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ.  ﻫﻮﺷــﻤﻨﺪ و ﻫﻤﻜــﺎران ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﻛﻴﻔﻴــﺖ آب رودﺧﺎ ﻧــﻪ ﻛﺎرون در اﺳﺘﺎن ﺧﻮزﺳﺘﺎن در ﻣﺤﺪوده ﮔﺘﻮﻧﺪ ـ دارﺧـﻮﻳﻦ ، ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻬﺎر اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﮔﺘﻮﻧـﺪ، ﻣﻼﺛـﺎﻧﻲ،اﻫﻮاز و دارﺧـﻮﻳﻦ را ﺑﺮاي ﺳﻪ ﺳﺎل آﺑﻲ (82-84) اﻧﺠﺎم داد ﻧﺪ و ﻣﺤـﺪوده ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ را ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻧﺮم اﻓـﺰار GIS و ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺷـﺎﺧﺺ NSFWQI ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮدﻧﺪ . ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﻋﺪدي ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI ﺑﺮاي ﻛﻠﻴﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎ در ﻣﺤﺪوده 50-65 ﻗﺮار دارد و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻟﺤﺎظ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون در ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺟـﺰو آﺑﻬـﺎي ﺑـﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﮔﺮدﻳﺪ(11). ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان دﻳﮕﺮي ﺷﺎﺧﺺ NSFWQI و ﻛﻤﺒﻮد اﻛـﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠـﻮل را در ﻃـﻮل رود ﺧﺎﻧــﻪ Guadarrama و Manzanares ﻣــﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﻗﺮار دادﻧﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري در ﻃﻮل رود ﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﺮاي 2 ﺳـﺎل (2001-2003) ﻣﺘــﻮاﻟﻲ اﻧﺠــﺎم ﮔﺮﻓــﺖ و ﻧﻤﻮﻧــﻪ ﻫــﺎ از 6 اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺮداﺷﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 11 ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﺷـﺎﻣﻞ pH ، ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، TSS ، آﻣﻮﻧﻴﺎك، ﻧﻴﺘﺮات، ﻧﻴﺘﺮﻳﺖ، ﻓﺴﻔﺎت، DO ،BOD ، COD و درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻧﺘﺎﻳﺞ آن ﺑﺼﻮرت ﻓﺼﻠﻲ ﮔﺰارش ﮔﺮدﻳﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ