مصطفی جابرانصاری. فوق‌تخصص جراحی کودکانیکی از مهم‌ترین و به‌زعم بسیاری از جامعه‌شناسان و سیاستمداران مهم‌ترین رکن توسعه پایدار در تمامی جوامع‌خواهان پیشرفت و سعادت، سلامت تن و روان است. جایگاه سلامت تن و روان هیچ‌گاه تا دو دهه اخیر مورد مداقه و واکاوی قرار نگرفته بود، ولی در حال حاضر در چندین بیانیه سازمان بهداشت جهانی و سایر نهادهای مشابه، مهم‌ترین وظیفه دولت‌ها را حفظ و ارتقای سلامت می‌دانند. حتی حفظ امنیت که خیلی از دولت‌ها آن را اولویت اول می‌دانند بدون نیروی انسانی برخوردار از سلامت امکانپذیر نیست.  اما حفظ و ارتقای سلامت تن و روان چگونه امکانپذیر است؟ پاسخ این سوال چندان ساده نیست. تجربیات بسیار زیادی از کشورهای موفق و ناموفق وجود دارند؛ توصیه‌ها و راهکارهای مدبرانه و موثری نیز تهیه شده و بعضا نیز اجرا می‌شوند. با این حال سطح برخورداری از سلامت تن و روان در کشورهای مختلف تنوع عجیب و تفاوت فاحشی با هم دارند. ما در سرزمین خود وضعیت میانه‌رو به پایین داریم. به بیان دیگر وضعیت خوبی نداریم. چرا؟  حوزه‌های مختلف فعالیت دولتی، نقش‌های متفاوتی در تولید (یا مصرف) و تولید ناخالص ملی دارند؛ برخی درآمدزا هستند مثل حوزه معادن، گاز، نفت، صادرات؛ بخشی بینابین است مثل ارتباطات، راه و ترابری و برخی ظاهرا هزینه‌برند (و به‌زعم برخی دولت‌ها مزاحم) همچون آموزش‌وپرورش، آموزش عالی و در صدر همه بهداشت و درمان. کم‌توجهی به سهم سرانه سلامت مهم‌ترین عامل در سطح سلامت مردم است. امروزه سهم سرانه سلامت در کشورهای توسعه‌یافته 14 تا 5/17درصد است؛ در کشورهای در حال توسعه 11تا14درصد و در کشورهای توسعه‌نیافته، زیر هشت‌درصد و متاسفانه در کشور ما 8/6درصد در برنامه پنجم توسعه کشور. نممی‌خواهم بیش از این وارد این موضوع شوم و جایگاه رسیدگی و نقد را جای دیگر می‌دانم.  اما آیا این تنها عامل است؟ خیر. عوامل دیگر چه هستند؟ نقش مهم سازمان‌های بیمه همگانی، عدالت در توزیع منابع محدود، بهره‌وری درست از امکانات، آموزش حوزه پیشگیری در بین مردم و فرهنگ‌سازی برای حفظ سلامت از عوامل دیگر هستند. فرهنگ‌سازی در حوزه سلامت یکی از موثرترین و ارزان‌ترین راه‌های ارتقای سلامت است. فرهنگ‌سازی چنانچه بخواهد موثر واقع شود، ‌باید جاذبه داشته باشد و بر واقعیات عینی و عواملی مرتبط با ذات انسان استوار باشد. از جمله عواملی که در انسان نهادینه شده، زیبایی است (حتی جنین چندماهه انسان حس زیبایی‌شناسی دارد). هر انسانی در هر سن، جنس، فرهنگ و موقعیت اقتصادی و اجتماعی زیبایی را درک می‌کند و چنانچه با زیبایی مواجه شود به آن کشش دارد.  منشأ زیبایی کجاست؟ عمدتا تصویر جلوه‌های هستی در ذهن ما یا به بیان دیگر درک طبیعت. یک لحظه نگاه به شاخه‌ای گل، حس نشاط، بهتری، تمامیت، خوبی، تبسم درونی، وجد، مهر و گرمی را در انسان بیدار می‌کند، بنابراین می‌توان گفت که ارتباط قوی و معنی‌داری بین زیبایی‌های طبیعت و سلامت روان وجود دارد. حتی ساده‌تر از آن بین زیبایی‌های طبیعت و سلامت تن نیز ارتباطی ملموس‌تر وجود دارد. زیبایی‌های طبیعت کشش فوق‌العاده‌ای برای تحرک و طبیعت‌گردی، گردشگری، کوهپیمایی و کوهنوردی ایجاد می‌کنند.  اینگونه درک و نگاه به موضوع عمومیت ندارد. بسیاری از هموطنان با طبیعت و زیبایی آن بیگانه‌اند. اغلب گرفتار مشکلات روزمره بوده و چندان گرایشی به تحرک، ورزش، گردشگری و استفاده از طبیعت ندارند. به همین دلیل و دلایل دیگر از جمله تاثیر این زیبایی‌ها در تعالی احساسات و تلطیف آن و نقش مهم این تغییرات در زندگی شخصی و اجتماعی و حرفه‌ای، این تصویربردار علاقه‌مند و غیرحرفه‌ای، مصمم شد تا در حاشیه سی‌وهشتمین کنگره جامعه جراحان ایران (که از 20لغایت 24 اردیبهشت برگزار شد) در حد تووان خود، آثاری را در معرض دید علاقه‌مندان قرار دهد؛ شاید شما هم مصمم شوید از موهبت زیبایی‌های طبیعت برای تلطیف و تعالی روان خود بهره‌مند شوید. مجموعه‌ای که در این نمایشگاه در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفت، بی‌اغراق نتیجه بیش از 20سال تلاش فکری و کار، صدها سفر طی کیلومترها مسافت هموار و ناهموار، تلاش‌های موفق و ناموفق متعدد به‌دلیل شرایط جوی و نور و مشکلات فنی تصویربرداری از طبیعت بوده است، که بنا به احساس وظیفه‌ام در حفظ و ارتقای سلامت هموطنانم به‌عنوان یک پزشک، با عشق و در آستان عشق تهیه و تقدیم می‌شود. خاضعانه می‌گویم که این مجموعه اثر یک عکاس حرفه‌ای نیست و قطعا از نظر کار تخصصی و فنی فاقد آن ویژگی‌هاست و این تصویربردار به هیچ‌وجه خود را در آن جایگاه نمی‌بیند بلکه نگاه یک پزشک جراح است بر نقش زیبایی‌های طبیعت در حفظ و تعالی سلامت تن و روان.  در این کار سخت و پرمسوولیت مشاوران و همراهان خوبی داشته‌ام، همسرم دکتر «فریده موسوی» در بسیاری از این سفرها و بازبینی تصاویر در کنارم بوده است و عشق مرا به این کار دو چندان می‌کرد. در آخر سپاس بی‌پایان خود را تقدیم می‌کنم به جناب آقای دکتر «ایرج فاضل» ریاست محترم ج جامعه جراحان ایران و همچنین جناب آقای دکتر «کاظم عباسیون» دبیر محترم اجرایی جامعه جراحان ایران که امکان برگزاری این نمایشگاه را در فرصت طلایی برگزاری کنگره سالانه جامعه جراحان و برای جراحان سرافراز کشور در اختیار اینجانب قرار داده‌اند.