* دانشگاه آزاد اسلامي، واحد رودهن، گروه محيط زيست، رودهن، ايران
چکیده:
اين تحقيق براي بررسي جذب فلزات سنگين در گياهان، از خاک هاي تحت تيمارهاي مختلف پساب و لجن انجام شده است. براي اين کار آزمايشي به صورت اسپيلت پلات در قالب طرح پايه بلوک هاي کامل تصادفي با سه تکرار در تصفيه خانه شوش انجام گرفت. فاکتور اصلي آبياري با پنج سطح (شاهد، پساب، آب شهر و لجن، محلول تهيه شده از فلزات سنگين، پساب و لجن) و فاکتور فرعي گياهان (اسفناج، کاهو، تربچه، شاهي، ريحان، يونجه، گوجه و هندوانه) در نظر گرفته شدند. برخي ويژگي هاي فيزيکي و شيميايي خاک واحدهاي آزمايشي تعيين شد. تيمار اول به عنوان شاهد فقط با آب شهر و تيمار دوم با پساب تصفيه خانه شوش آبياري شد و در تيمار سوم از آب شهر براي آبياري و از لجن دفعي تصفيه خانه شوش به عنوان کود استفاده شد. تيمار چهارم از محلول هاي شبيه سازي شده با نهرهاي جنوب تهران که غلظت فلزات سنگين در آنها چندين برابر و معادل چندين سال آبياري با نهرهاي جنوب تهران بود آبياري شد و در تيمار پنجم از پساب و لجن تصفيه خانه شوش استفاده شد. پس از دوره کامل آبياري غلظت فلزات سنگين در محصولات به وسيله دستگاه جذب اتمي اندازه گيري شد. نتايج آماري تجزيه واريانس اثر دو فاکتور تيمارهاي آبياري و گياهان بر جذب عناصر نيکل، آهن، سرب، کادميم، روي و مس نشان داد که بين تيمارهاي آبياري و همچنين بين گياهان مختلف از نظر ميزان جذب عناصر ياد شده تفاوت معني داري در سطح 1% وجود دارد. جدول و نمودارهاي مقايسه هاي ميانگين نيز نشان مي دهد استفاده از لجن تصفيه خانه سبب افزايش غلظت فلزات سنگين به ويژه نيکل، سرب و آهن در اسفناج، يونجه و تربچه مي شود و آبياري با پساب در طولاني مدت سبب افزايش غلظت فلزات نيکل و کادميم در گياهان به ويژه اسفناج مي شود.
