بزرگ فیلسوف ایرانی

گروه اسناد و اطلاع رسانی- ˈفارابیˈ بزرگ فیلسوف ایرانی و اسلامی که توانست با تغییری شگرف در فضای فکری و اجتماعی جامعه خویش، تاثیری عمیق و بنیادین را در تفکر دانشمندان زمان خود و بعد از آن ایجاد و زمینه شکوفایی تمدن اسلامی را فراهم کند.

ˈابونصر محمدبن محمدبن اوزلغ ابن طرخانˈ ملقب به ˈفارابیˈ در سده سوم هجری شمسی و سال 870 میلادی در دهکده ˈوسیجˈ در منطقه خراسان دیده به جهان گشود.

وی از همان اوان کودکی، در کنار پدر خویش که یکی از نظامیان بلند مرتبه در حکومت سامانی به شمار می رفت، شرایط تحصیلی مناسبی را سپری کرد و در جوانی برای ادامه تحصیل راهی بغداد شد و علوم متداول زمان خویش چون علوم عربی، فقه و کلام را به خوبی فراگرفت.

او پس از مدتی برای فراگیری عمیق و دقیق دروس فلسفه و منطق با شرکت در حلقه درس ˈمتی بن یونسˈ، تمامی دروس مربوط به این مبحث را به خوبی آموخت اما چون دانش خویش را در این زمینه کامل نمی دید راهی ˈحرانˈ، شهری واقع در ترکیه شد تا از محضر درس ˈیوحنا بن حیلانˈ، در زمینه منطق، فلسفه، موسیقی و ریاضیات بهره ببرد.

فارابی پس از مطالعه کتب ارسطو و تسلط بر معانی این کتب و همچنین فراگیری علوم یونانی، باستانی و ماوراءالطبیعیه، برای تحقیق، مطالعه و دیدار بزرگان علمی شهرهای دیگر، حران را به قصد حلب ترک و بعد از مدتی به یونان سفر کرد.

پس از آن برای بار دوم به بغداد بازگشت و حدود دو دهه از زندگی خود را در این شهر سپری کرد و با تسلط کامل بر زبان های فارسی، ترکی، عربی، سریانی و یونانی و همچنین فلسفه یونان، به گونه ای آوازه شهرتش در این شهر و در تمام بلاد مسلمین پیچید که او را پس از معلم اول، ارسطو، ˈمعلم ثانیˈ نامیدند.

وی پس از بیست سال تدریس و تحصیل در این شهر به دلیل فضای آشفته سیاسی که شهر بغداد در آن دوران تجربه می کرد مجبور به ترک این شهر شد و به دمشق رفت. پس از دو سال اقامت در دمشق به مصر رفت و به مدت شش سال از عمر گهربار خویش را با تالیف کتب گوناگون و تعمق در مسایل علمی، در مصر سپری کرد.

فارابی از مصر، به دمشق بازگشت و در آنجا از حمایت وافر حاکم دانش دوست این شهر،ˈسیف الدولهˈ، برخوردار شد و به عنوان یکی از مشهورترین عالمان آن عصر در حلقه دانشمندان سیف الدوله قرار گرفت و با حضور خویش، چشمه جوشان دانش فلسفه اسلامی شد.

کتاب ها و اندیشه های او چنان تاثیر شگرفی در تغییر فضای علمی و دینی گذاشت که او را به دلیل این تاثیر و همچنین ترکیب فلسفه و منطق با علوم اسلامی و ایجاد وحدت در مسایل مورد بحث در فلسفه به عنوان نخستین فیلسوف بزرگ مسلمانان و نیز موسس فلسفه اسلامی، ˈفیلسوف المسلمینˈ و پایه گذار ˈمکتب کاملˈ نامیده اند.

به طور کلی، فلسفه فارابی، آمیزه ای از حکمت ارسطویی و نوافلاطونی با شیوه اسلامی است که در منطق و طبیعیات، پیرو ارسطو است، در اخلاق و سیاست، پیرو افلاطون و در مابعد الطبیعه به مکتب فلوطینی گرایش دارد. وی سبب پیوند فلسفه و منطق یونانی با فلسفه و منطق اسلامی شد و با ارائه آثار گرانقدر و ارزشمند خود تاثیری جهانی در این حوزه برجای گذاشته است.

شهرت او در زمینه این علوم به گونه ای بود که حتی ˈشیخ الرییس ابوعلی سیناˈ خود را شاگرد مکتب فارابی خوانده و گفته است که تنها از طریق مطالعه رساله های ابونصر توانسته است منظور ارسطو را از کتاب متافیزیک درک کند.

به طور کلی بیش از 102 کتاب و رساله از این فیلسوف پرآوازه برجای مانده است که هرکدام در نوع خود بی نظیر است. از جمله این آثار می توان به ˈالتوطة فی علم المنطق، المدخل الی المنطق، شرح کتاب ایساغوجی فرفوریوس، شرح کتاب مقولات، تعلیقات ائالوطیقا الاولای ارسطو، کلام له فی الشعر و القوافی، الالفاظ المستعملة فی المنطق، عیون المسائل فی المنطق، فصول یحتاج الیها فی صناعة المنطق، جواب مسائل سئل عنها، عیون المسائل، الرد علی جالینوس، الرد علی یحیی النحوی، الرد علی محمد زکریا رازی فی العلم الالهی، الرد علی ابن الراوندی، احصاء العلوم، فلسفه افلاطون، فلسفه ارسطو، کتاب الحرف و...ˈ اشاره کرد.

فارابی مقالات و رسالاتی در مسائل الهی، طبیعی و ریاضی مانند ˈرساله اغراض ما بعد الطبیعه، کتاب فی الواحد و الوحده، فصول فلسفیه منتزعة من کتب الفلاسفه الفلسفة و سبب ظهورها، فی لاخلا و النکت فی ما یصح و ما لا یصح من احکام النجومˈ را به رشته تحریر در آورد. همچنین دارای آثار اخلاقی و سیاسی بسیاری است که از آن جمله می توان ˈاراء اهل المدینه الفاضله، فصول المدنی، التنبیه علی سبیل السعاده، تخلیص النوامیس، فی الملة الفاضله، فی التحصیل السعاده، سیاساة المدینه و مقالة فی السیاسةˈ را نام برد.

ابونصر فارابی در موسیقی نیز استادی بی نظیر بود، چنانچه حتی اختراع قانون (نام یک سازموسیقی) را به وی نسبت داده اند. از نمونه تالیفات او در زمینه موسیقی می توان به کتاب ˈالموسیقی الکبیرˈ اشاره کرد.

ابونصر فارابی، این فیلسوف فرزانه پس از سال ها علم آموزی و تالیف کتب ارزشمند، در سال 950 میلادی، در سن هشتاد سالگی دیده از جهان فروبست و در تاریخ عالمان روزگار، نقش او در جهت شکوفایی تفکر اندیشمندان زمان خویش و بعد از آن ماندگار شد.

اطلاع**9128**1717
انتهای پیام /*

03/09/1391